Çocuklukta Oluşan Duygular Yetişkinlikte Tekrar Ortaya Çıkar !
Uzman Klinik Psikolog Aslı Kanizi konu hakkında önemli bilgiler verdi.
Bazı insanlar neden hep aynı hikâyeyi yaşar ?
Farklı yüzler, farklı şehirler, farklı zamanlar… ama aynı kırgınlık, aynı hayal kırıklığı, aynı yalnızlık.Ama çocuklukta oluşan bir duygu, yetişkinlikte farklı yüzlerle tekrar tekrar sahneye çıkıyordu.İşte burada devreye şema terapi kuramı giriyor.
Şemalar: Çocuklukta Yazılan Sessiz Senaryolar
Şema terapiye göre her çocuk beş temel duygusal ihtiyaçla dünyaya gelir:
• Güvenli bağlanma
• Özerklik ve yeterlilik
• Kendini ifade etme özgürlüğü
• Oyun ve kendiliğindenlik
• Makul sınırlar
Bu ihtiyaçlar yeterince karşılandığında çocuk, dünyayı güvenli bir yer olarak deneyimler.Kendini değerli, yeterli ve sevilebilir hisseder.Ancak ihtiyaçlar sistematik biçimde ihmal edildiğinde ya da aşırı, dengesiz biçimde karşılandığında “erken dönem uyumsuz şemalar” oluşur.Şemalar; düşünceler, anılar, duygular ve bedensel duyumlardan oluşan kalıcı zihinsel yapılardır.Basitçe söylemek gerekirse:Şemalar çocuklukta yazılan, yetişkinlikte oynanan senaryolardır.
Ebeveynlik Neden Bu Kadar Güçlü Bir Etken ?
Çünkü çocuk için dünya önce annedir, babadır, bakım verendir.Şema kuramı, toksik çocukluk deneyimlerinin erken dönem uyumsuz şemaların birincil kaynağı olduğunu vurgular.Olumsuz ebeveynlik her zaman açık bir istismar anlamına gelmez.
Bazen çok daha ince ve fark edilmesi zor örüntülerdir:
• Sürekli eleştirilmek
• Başarıya zorlanmak
• Duyguların küçümsenmesi
• Aşırı kontrol edilmek
• Aşırı korunmak
• İhmal edilmek
• Güvenilmez bir ortamda büyümek
Örneğin; Eleştirel bir ebeveyn çocuğun iç sesini zamanla acımasız bir yargıca dönüştürebilir.Aşırı kontrolcü bir ebeveyn çocuğun kendi kararlarına güvenmesini engelleyebilir.Duygusal olarak soğuk bir ortam çocuğa “duygularım önemli değil” mesajı verebilir.Aşırı korumacı bir tutum bağımsızlık gelişimini zayıflatabilir.
Uzman Klinik Psikolog Aslı Kanizi, 'Araştırmalar, olumsuz ebeveynlik deneyimlerinin psikopatolojiyle ilişkili olduğunu ve şema gelişiminde anlamlı rol oynadığını göstermektedir. Ancak burada önemli bir denge var:Ebeveynlerin mükemmel olması gerekmez. “Yeterince iyi” ebeveynlik çoğu zaman sağlıklı gelişim için yeterlidir.''dedi.
